Παθήσεις θυρεοειδούς αδένα



Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας

Ο θυρεοειδής αδένας είναι ένα μικρό όργανο σε σχήμα πεταλούδας, που βρίσκεται στον λαιμό μπροστά και στα πλάγια της τραχείας. Αποτελείται από τον δεξιό και αριστερό λοβό, που ενώνονται μεταξύ τους με τον ισθμό. Ο θυρεοειδής αδένας παράγει τις θυρεοειδικές ορμόνες (Τ3 και Τ4), οι οποίες ρυθμίζουν πολλές ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως ο μεταβολισμός, η καρδιακή συχνότητα, η θερμοκρασία του σώματος.

 

 

Οζώδης βρογχοκήλη – Όζοι θυρεοειδούς

Βρογχοκήλη ονομάζεται η διόγκωση του θυρεοειδούς. «Οζώδης» σημαίνει ότι μέσα στον αδένα υπάρχει ένας ή περισσότεροι όζοι – «κουβαράκια». Η παρουσία όζων στον θυρεοειδή αδένα είναι πολύ συχνή στον ενήλικο πληθυσμό και είναι συχνότερη στις γυναίκες. Η μεγάλη πλειοψηφία των όζων (~90-95%) είναι καλοήθεις, ωστόσο κάθε όζος χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

 

Συμπτώματα

Οι περισσότεροι θυρεοειδικοί όζοι είναι ασυμπτωματικοί και ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια υπερηχογραφήματος ή κλινικής εξέτασης. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Ορατή ή ψηλαφητή διόγκωση στον λαιμό
  • Αίσθημα πίεσης ή «κόμπου» στον λαιμό
  • Δυσκαταποσία (δυσκολία στην κατάποση)
  • Δύσπνοια ή αίσθημα βάρους στον λαιμό, ιδιαίτερα σε ξαπλωμένη θέση

 

Διάγνωση

  • Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς: αποτελεί τη βασική εξέταση για αξιολόγηση των όζων του θυρεοειδούς.
  • Βιοψία λεπτής βελόνης (FNA): γίνεται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση, με τοπική αναισθησία και εξετάζει τα κύτταρα του όζου για πιθανή κακοήθεια.
  • Εξετάσεις αίματος: έλεγχος TSH, fΤ3, fΤ4 για την εκτίμηση της λειτουργίας του θυρεοειδούς.

 

Θεραπεία

Οι καλοήθεις, ασυμπτωματικοί όζοι δεν απαιτούν κάποια θεραπεία, παρά μόνο τακτική παρακολούθηση με υπερηχογράφημα.

Χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται όταν:

  • Ο όζος είναι ύποπτος ή θετικός για κακοήθεια στη βιοψία
  • Ο όζος είναι μεγάλος (συνήθως >4 cm) και προκαλεί τοπικά πιεστικά συμπτώματα ή παρουσιάζει ενδοθωρακική επέκταση
  • Υπάρχει τοξικός όζος (όζος που υπερπαράγει ορμόνες) που δεν ελέγχεται με φάρμακα

 

 

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto

Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto (γνωστή και ως χρόνια λεμφοκυτταρική ή αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα) είναι μια χρόνια αυτοάνοση φλεγμονή του θυρεοειδούς. Το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει λανθασμένα το θυρεοειδή αδένα ως «ξένο σώμα», παράγει αντισώματα και επιτίθεται στα κύτταρά του, προκαλώντας φλεγμονή που σταδιακά καταστρέφει τον αδένα. Το αποτέλεσμα είναι η προοδευτική μείωση της παραγωγής θυρεοειδικών ορμονών (υποθυρεοειδισμός). Αφορά κυρίως γυναίκες ηλικίας 30–50 ετών, αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε όλες τις ηλικίες. Αποτελεί την πιο συχνή αυτοάνοση νόσο σε παγκοσμίως και την κύρια αιτία υποθυρεοειδισμού στις ανεπτυγμένες χώρες.

 

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα αναπτύσσονται σταδιακά και σχετίζονται με την έλλειψη θυρεοειδικών ορμονών – τον υποθυρεοειδισμό. Μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Κόπωση, αδυναμία, υπνηλία
  • Αύξηση σωματικού βάρους χωρίς αλλαγή στη διατροφή
  • Ευαισθησία στο κρύο
  • Ξηρό δέρμα, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια
  • Καταθλιπτική διάθεση, δυσκολία συγκέντρωσης
  • Δυσκοιλιότητα
  • Βραδυκαρδία

 

Διάγνωση

  • Εξετάσεις αίματος: Υψηλά αντι-TPO αντισώματα (σε >90% των ασθενών)) και αντι-θυρεοσφαιρινικά αντισώματα (αντι-Tg). Σε υποθυρεοειδισμό αυξημένη TSH και μειωμένη fT
  • Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς: χαρακτηριστική εικόνα φλεγμονής του αδένα

 

Θεραπεία

Η θεραπεία της θυρεοειδίτιδας Hashimoto είναι κατά κύριο λόγο συντηρητική και συνίσταται στη λήψη θυροξίνης, για αναπλήρωση των ορμονών που λείπουν  σε υποθυρεοειδισμό. Συνίσταται επίσης τακτικός υπερηχογραφικός έλεγχος.

Χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται μόνο σε περίπτωση πολύ μεγάλης βρογχοκήλης με συμπτώματα πίεσης ή συνύπαρξη ύποπτου όζου.

 

 

Νόσος Graves

Η νόσος Graves είναι μια αυτοάνοση πάθηση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα που διεγείρουν ανεξέλεγκτα τον θυρεοειδή, αναγκάζοντάς τον να παράγει υπερβολική ποσότητα ορμονών, προκαλώντας υπερθυρεοειδισμό. Αποτελεί τη συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού (περίπου 60-80% των περιπτώσεων). Προσβάλλει κυρίως γυναίκες παραγωγικής ηλικίας (20-50 ετών), με αναλογία γυναικών προς άνδρες 7:1 έως 8:1.

 

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα οφείλονται στην υπερβολική ποσότητα θυρεοειδικών ορμονών – υπερθυρεοειδισμό και μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, αρρυθμία
  • Νευρικότητα, άγχος, ευερεθιστότητα, αϋπνία
  • Τρέμουλο χεριών
  • Απώλεια βάρους παρά την αυξημένη ή κανονική όρεξη
  • Εφίδρωση, αίσθημα ζέστης, δυσανεξία στη θερμότητα
  • Διάρροια ή συχνές κενώσεις
  • Διόγκωση του θυρεοειδούς
  • Μυϊκή αδυναμία
  • Διαταραχές εμμήνου ρύσεως
  • Εξόφθαλμος – θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια (προβολή ματιών προς τα έξω): χαρακτηριστικό σημείο της νόσου Graves, με κοκκίνισμα, αίσθηση ξηρότητας, φωτοφοβία ή διπλωπία

 

Διάγνωση

  • Εξετάσεις αίματος: Υψηλά αντισώματα TRAb (παθογνωμονικά), χαμηλή TSH και αυξημένες τιμές fT3/fT4.
  • Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς: Απεικονίζει διάχυτη διόγκωση με χαρακτηριστικά αυξημένη αιμάτωση.
  • Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς: Δείχνει ομοιόμορφη, αυξημένη πρόσληψη ραδιενεργού φαρμάκου. Χρήσιμο για διαφορική διάγνωση από τοξικούς όζους.

 

Θεραπεία

Φαρμακευτική θεραπεία

Αποτελεί τη θεραπεία πρώτης γραμμής με χορήγηση αντιθυρεοειδικών φαρμάκων, που αναστέλλουν τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Χορηγούνται συνήθως για 12–18 μήνες. Σε 30–50% των ασθενών επιτυγχάνεται ύφεση, αλλά μπορεί συχνά να υπάρξει υποτροπή.

Ραδιενεργό ιώδιο

Η χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση υποτροπής του υπερθυρεοειδισμού ή σε αντένδειξη φαρμακευτικής αγωγής. Ο θυρεοειδής απορροφά το ραδιενεργό ιώδιο και καταστρέφεται σταδιακά. Οδηγεί συχνά σε υποθυρεοειδισμό που απαιτεί αγωγή. Αντενδείκνυται σε εγκυμοσύνη ή σε σοβαρή οφθαλμοπάθεια Graves.

Χειρουργική θεραπεία – ολική θυρεοειδεκτομή

Η χειρουργική αντιμετώπιση προσφέρει την πιο γρήγορη και οριστική λύση στην υπερθυρεοειδική κατάσταση. Ενδείξεις περιλαμβάνουν:

  • Μεγάλη βρογχοκήλη που προκαλεί συμπτώματα πίεσης
  • Αποτυχία ή υποτροπή μετά από ολοκληρωμένη φαρμακευτική θεραπεία
  • Παρενέργειες ή αντενδείξεις στα αντιθυρεοειδικά φάρμακα
  • Σοβαρή οφθαλμοπάθεια Graves
  • Γυναίκες που προγραμματίζουν εγκυμοσύνη σε σύντομο χρονικό διάστημα
  • Συνύπαρξη ύποπτου για κακοήθεια όζου

 

 

Καρκίνος του θυρεοειδούς αδένα

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς αδένα αποτελεί τον πιο συχνό ενδοκρινικό όγκο παγκοσμίως. Στην Κύπρο αποτελεί την 3η πιο συχνή μορφή καρκίνου γενικά. Αφορά κυρίως γυναίκες (αναλογία 3:1), αλλά οι άνδρες έχουν συχνά επιθετικότερη νόσο. Η συντριπτική πλειονότητα των καρκίνων του θυρεοειδούς (θηλώδεις & θυλακιώδεις) έχουν ποσοστά ίασης που ξεπερνούν το 95% με την κατάλληλη θεραπεία.

Διακρίνεται σε διάφορους ιστολογικούς τύπους:

  • Θηλώδες Καρκίνωμα (Papillary): Ο πιο συχνός (80-85%) τύπος με εξαιρετικά καλή πρόγνωση. Αναπτύσσεται αργά και εξαπλώνεται κυρίως σε τοπικούς λεμφαδένες.
  • Θυλακιώδες Καρκίνωμα (Follicular): Δεύτερος σε συχνότητα (10-15%).
  • Μυελοειδές Καρκίνωμα (Medullary): Σπανιότερος (3-5%), παράγεται από τα C-κύτταρα και μπορεί να είναι κληρονομικός.
  • Αναπλαστικό Καρκίνωμα (Anaplastic): Πολύ σπάνιος (<2%) αλλά επιθετικός τύπος.

 

Συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος θυρεοειδή είναι συνήθως εντελώς ασυμπτωματικός και ανακαλύπτεται τυχαία. Ο θυρεοειδικός καρκίνος συνήθως δεν προκαλεί υπερ- ή υποθυρεοειδισμό — η θυρεοειδική λειτουργία παραμένει φυσιολογική στις περισσότερες περιπτώσεις.

Όταν εμφανιστούν συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Ψηλαφητό ή ορατό σκληρό, ανώδυνο όζο στον λαιμό
  • Διογκωμένους λεμφαδένες στον τράχηλο
  • Βραχνάδα ή αλλαγή φωνής που επιμένει
  • Δυσκολία κατάποσης ή αναπνοής

 

Διάγνωση

  • Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς: Αξιολογεί τα ύποπτα χαρακτηριστικά του όζου και ελέγχει τους λεμφαδένες του τραχήλου (χαρτογράφηση).
  • Παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA): Επιβεβαιώνει κυτταρολογικά την κακοήθεια.
  • Εργαστηριακοί Δείκτες: Μέτρηση Καλσιτονίνης (ειδικός δείκτης για το μυελοειδές καρκίνωμα).
  • Αξονική τομογραφία: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις για εκτίμηση της τοπικής επέκτασης του καρκίνου.

 

Θεραπεία

Χειρουργική θεραπεία

Η χειρουργική θεραπεία αποτελεί την κύρια θεραπεία του καρκίνου του θυρεοειδούς. Η έκταση της επέμβασης (ολική θυρεοειδεκτομή ή ημιθυρεοειδεκτομή) εξαρτάται από το μέγεθος, τον τύπο, τη θέση και το στάδιο του καρκίνου. Μαζί με την αφαίρεση του αδένα εκτελείται συχνά κεντρικός λεμφαδενικός καθαρισμός και πλάγιος λεμφαδενικός καθαρισμός εάν υπάρχει μετάσταση.

Ραδιενεργό ιώδιο

Χορηγείται μετεγχειρητικά σε επιλεγμένες περιπτώσεις μεσαίου/υψηλού κινδύνου, σε θηλώδη και θυλακιώδη καρκίνο, για καταστροφή τυχόν υπολειπόμενων καρκινικών κυττάρων και μείωση της πιθανότητας υποτροπής.

 

 

Ο Δρ Ειρηναίος Μιχαηλίδης είναι μέλος της εξειδικευμένης Χειρουργικής Ομάδας Θυρεοειδούς στο Ιατρικό Κέντρο Ευαγγελίστρια. Η ομάδα εφαρμόζει σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές για το καλύτερο χειρουργικό/ογκολογικό αποτέλεσμα και τη μέγιστη ασφάλεια των ασθενών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των παλίνδρομων λαρυγγικών νεύρων (που ελέγχουν τις φωνητικές χορδές) με τη χρήση διεγχειρητικής νευροπαρακολούθησης (neuromonitoring) καθώς και των παραθυρεοειδών αδένων (που ρυθμίζουν τα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα). Αν έχετε διαγνωστεί με όζο ή άλλη πάθηση του θυρεοειδούς, επικοινωνήστε μαζί μας για έγκυρη εκτίμηση και εξατομικευμένο σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.

 

 

© 2026 Dr Erineos Michaelides. All rights reserved. Σημείωση: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας είναι αποκλειστικά ενημερωτικό και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά την προσωπική ιατρική εξέταση, διάγνωση και θεραπεία από ειδικευμένο ιατρό.