Ορισμός

Χολολιθίαση είναι η παρουσία λίθων (πετρών) μέσα στη χοληδόχο κύστη. Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό μακρόστενο όργανο κάτω από τη δεξιά πλευρά του συκωτιού, στο οποίο αποθηκεύεται και συμπυκνώνεται η χολή και το οποίο συσπάται μετά την κατανάλωση λιπαρών γευμάτων και απελευθερώνει τη χολή στο έντερο. Η χολή είναι ένα πρασινοκίτρινο υγρό που παράγεται στο συκώτι και βοηθά στη διάσπαση των λιπών κατά τη διαδικασία της πέψης. Διαταραχή στη σύσταση της χολής για διάφορους λόγους μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία των πετρών στη χοληδόχο κύστη. Η χολολιθίαση είναι μια συχνή πάθηση που αφορά μέχρι και το 10% του πληθυσμού. Στις πλείστες περιπτώσεις είναι ασυμπτωματική, μόνο περίπου 20% των ασθενών με χολολιθίαση παρουσιάζουν συμπτώματα.

Συμπτώματα

Το τυπικό συμπτώμα (κολικός των χοληφόρων) είναι πόνος ψηλά στην κοιλιά δεξιά ή/και στο μέσο, που μπορεί να αντανακλά στον δεξιό ώμο ή στην πλάτη. Ο πόνος συχνά εμφανίζεται μετά από λιπαρό/βαρύ γεύμα και μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία ή/και εμετό, φουσκώμα ή δυσπεψία. Κρατά από λίγα λεπτά έως μερικές ώρες.

Επιπλοκές

• Οξεία Χολοκυστίτιδα: φλεγμονή της χοληδόχου κύστης που συνοδεύεται από πόνο και ευαισθησία στη δεξιά άνω κοιλιά που δεν υποχωρεί, ίσως και πυρετό.

• Χοληδοχολιθίαση: απόφραξη του κοινού χοληδόχου πόρου (πόρος που συνδέει τη χοληδόχο κύστη με το έντερο) από πέτρες, που συνοδεύεται από πόνο στη δεξιά άνω κοιλιά και ίκτερο (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών) και σκουρόχρωμα ούρα.

• Χολαγγειίτιδα: φλεγμονή των χοληφόρων αγγείων με πόνο και ψηλό πυρετό/ρίγος.

• Παγκρεατίτιδα: σοβαρή φλεγμονή του παγκρέατος με δυνατό πόνο στη άνω κοιλιά, που συνήθως αντανακλά στην πλάτη.

Διάγνωση

• Ιστορικό και κλινική εξέταση

• Εργαστηριακές εξετάσεις για αποκλεισμό επιπλοκών

• Υπερηχογράφημα κοιλίας: η εξέταση πρώτης γραμμής.

• Σε περίπτωση υποψίας επιπλοκών περαιτέρω εξετάσεις (π.χ. Αξονική τομογραφία, ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα, MRCP, ERCP)

Θεραπεία

Η οριστική θεραπεία της χολολιθίασης είναι η χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή). Η διάγνωση ενός ασθενούς με χολολιθίαση δεν σημαίνει όμως απαραίτητα και ανάγκη χειρουργικής θεραπείας. Η χολολιθίαση χειρουργείται όταν προκαλεί συμπτώματα ή όταν εμφανίζονται επιπλοκές. Σε ασυμπτωματικούς ασθενείς συνήθως δεν χρειάζεται επέμβαση, εκτός αν υπάρχουν παράγοντες υψηλού κινδύνου, π.χ. μεγάλοι λίθοι (> 3 εκ.), «πορσελάνινη» χοληδόχος κύστη ή πολύποδες >1 εκ.. Η χολοκυστεκτομή πραγματοποιείται σχεδόν πάντα λαπαροσκοπικά (με 3-4 μικρές τομές), με ελάχιστο πόνο μετεγχειρητικά και γρήγορη επιστροφή στην καθημερινότητα.